Persbericht

Gullit ging vanwege persoonlijke omstandigheden niet mee naar WK 1994

 

32 jaar geleden toog Oranje naar Amerika toen daar voor het eerst het WK voetbal werd gespeeld. Het nieuwe boek van John Swelsen, ‘Oranje op avontuur in Amerika’, is een reconstructie van de aanloop naar dat WK en de eindronde van Oranje in de Verenigde Staten. Het boek verschijnt op 11 mei. Swelsen heeft eerder een goed ontvangen boek met een reconstructie over Oranje op het WK 1990 gemaakt. Ook dit nieuwe boek bevat weer een aantal opvallende nieuwe feiten.

Op het laatste moment vertrok Ruud Gullit in 1994 uit het trainingskamp van Oranje. In eerste instantie zonder een reden op te geven aan bondscoach Dick Advocaat of zijn medespelers. In de jaren erna werd nooit echt duidelijk wat de oorzaak nou was, soms was het de tactiek, dan weer zijn eigen positie in de ploeg en de vader van Gullit memoreerde een te dominante Ajax-aanwezigheid. Er was echter meer aan de hand waar nooit aandacht voor was.

In de reconstructie van dit boek wordt duidelijk dat er in het persoonlijke leven van Gullit zoveel speelde dat dit zonder twijfel een bepalende rol heeft gespeeld. Temeer daar de eerder genoemde argumenten niet aan de orde waren. Advocaat had zijn tactische plannen al aangepast, Gullit hoefde ook niet meer op rechtsbuiten te spelen en was in de oefeninterland tegen Schotland al opgesteld als spits terwijl het Ajax-gehalte in de staf en selectie van Oranje kleiner was dan in de jaren ervoor. Verder was er rekening gehouden met de wensen van Gullit en kreeg hij een kamer voor zichzelf terwijl de meeste spelers met z’n tweeën een kamer deelden.

In de persoonlijke levenssfeer was er echter veel gaande. Vanaf maart 1994 kreeg Gullit extra beveiliging vanwege een ontvoeringsdreiging nadat verdachte verzoeken voor promotionele activiteiten waren gedaan. In mei voltrok zich een volgend drama. Terwijl Gullit op zondag 1 mei voor een emotioneel afscheidsduel met Sampdoria stond omdat hij net bekend had gemaakt dat hij na een zeer succesvol jaar terug zou keren bij Milan vernam hij via de digitale stadionborden dat Formule I-coureur Ayrton Senna een zwaar ongeluk had gekregen op het circuit van Imola. Senna was de voormalige liefde van zijn aanstaande echtgenote en de moeder van twee van zijn kinderen Cristina Pensa. Gullit en Pensa zouden twee weken later gaan trouwen.

Ayrton Senna verongelukte op Imola en bij thuiskomst was daar het besef dat hij thuis een rouwende Cristina zou aantreffen. Ze heeft er nooit een geheim van gemaakt dat ze warme gevoelens voor Senna is blijven voelen. Dit heeft een zware wissel getrokken op hun relatie die uiteindelijk ook is gestrand. Pensa erkent in haar boek dat dit is begonnen met het ongeluk van Senna.

Op Pinkstermaandag 23 mei zal Gullit na een jaar afwezigheid weer aansluiten bij de selectie van Oranje. Een ploeg die na zijn laatste optreden eind april 1993 op Wembley de kwalificatie uit het vuur heeft gesleept. Veel spelers zien een teruggetrokken en in zichzelf gekeerde Gullit. Ondanks een redelijk oefenduel aan het einde van de week tegen Schotland zal Gullit besluiten om te vertrekken. Op maandagochtend 30 mei vertrekt hij zonder opgaaf van redenen uit Noordwijk. De befaamde beelden van Gullit in de rode Peugeot 205 van zijn vriend zijn legendarisch.

In het boek wordt ook uitvoerig de onderhandeling tussen de KNVB en beoogd WK-coach Johan Cruijff beschreven. Hieruit blijkt dat Cruijff en zijn onderhandelaars steeds de eisen opschroefden en zich niet hielden aan gemaakte afspraken. Alle redenen die een bondscoachschap van Cruijff onmogelijk maakten zoals die in de reconstructie over de aanloop naar het WK 1990 al zijn gemaakt (‘Waarom Nederland in 1990 geen wereldkampioen werd’ uit 2020) komen weer aan de orde. Alleen de positie van Cruijff bij FC Barcelona was aanzienlijk beter dan in 1990.

Het gaat vaak over de financiële vergoeding, echter er speelde veel meer. Cruijff wilde in zijn eigen kledingmerk lopen in plaats van Lotto, de sponsor van Oranje. Lotto zou dit wel willen toestaan als het maar niet te opzichtig zou gebeuren. Het bedrijf Fame International, dat pas de eigenaar van het merk Cruyff Sports was geworden, had echter plannen om een nieuwe lijn, genaamd ‘Legend’, op de markt te brengen en daar een grote campagne rondom het WK mee te maken.

Daarnaast wilde Cruijff zich ook niet binden aan andere sponsoren van de KNVB. Hij wilde volledige vrijheid om eigen contracten met bedrijven voor reclameactiviteiten. Los van het commerciële aspect is het de vraag of het voor de verhoudingen binnen de selectie en met de bondscoach een goede zaak zou zijn geweest als Cruijff een geheel eigen positie had gekregen.

Bovendien zijn er vragen te stellen of Cruijff wel echt wilde, zijn familie wilde in ieder geval niet dat hij zou gaan. In de beslissende week van de onderhandelingen voor de WK-loting in Las Vegas was Cruijff onbereikbaar voor een contact met Jos Staatsen, de voorzitter van het sectiebestuur betaald voetbal. Dit terwijl hij wel met Staatsen had afgesproken dat het dan wel duidelijk zou moeten zijn wie bondscoach zou worden. In die week werden door onderhandelaar en advocaat van Cruijff, mr. Harry van Mens, aangestuurd door Cruijffs schoonvader Cor Coster, bovendien aanvullende eisen gesteld.

Tenslotte was het een teken aan de wand dat de man van de details, die Cruijff was, zich nooit heeft bemoeid met de voorbereidingen voor het WK. Niet met het oefenprogramma in aanloop naar het WK, noch met de organisatie en de faciliteiten in de Verenigde Staten zelf. Hij heeft daar zelfs nooit het contact met Dick Advocaat over gezocht.

Voorts wordt in het boek ingegaan op de dramatische maand van John de Wolf, de hel van Orlando, de bommelding die geen bommelding was en de klassieker tegen Brazilië.